Orchidee – Klejnoty wśród roślin

Moda na storczyki trwa nieprzerwanie od dwóch tysiącleci i nic nie wskazuje na to, by miała przeminąć. To właśnie teraz mają swoje najlepsze 5 minut. Niegdyś drogie niczym najrzadsze klejnoty i osiągalne tylko dla najbogatszych, dzisiaj dostępne na wyciągnięcie ręki – i to dla każdego. Obecnie (na szczęście), by zdobyć najpiękniejsze okazy, nie trzeba organizować niebezpiecznej ekspedycji do dżungli, tylko udać się na zakupy do najbliższego supermarketu. Niezliczona liczba kształtów, rozmiarów i kolorów kwiatów storczyków oraz łatwa dostępność czyni z nich najpopularniejsze domowe rośliny doniczkowe

Tekst: Sławomir Moty

Storczykowate (łac. Orchidaceae) to najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana rodzina roślin na świecie! Liczy prawie 30 tys. gatunków (aż co 10. roślina na Ziemi to właśnie storczyk), a liczba ta wciąż rośnie i będzie rosnąć jeszcze długi czas. Choć w wyniku wycinania lasów tropikalnych liczba dzikich orchidei maleje, to dzięki nieustannym pracom hodowców na całym świecie co roku powstają nowe mieszańce i najróżniejsze odmiany ozdobne, a dzięki hodowli w kulturach in vitro rośliny można namnażać prawie bez ograniczeń. Nowe krzyżówki (wyhodowane do uprawy w doniczkach lub na kwiat cięty) są często znacznie piękniejsze, bardziej wytrzymałe i łatwiejsze do samodzielnej uprawy niż dzikie storczyki z dżungli.

Orchidee rosną praktycznie we wszystkich strefach klimatycznych (poza pustyniami i rejonami polarnymi). Ogromne różnice warunków życie wpłynęły na tak dużą różnorodność samych roślin. Większość gatunków storczyków (i większość domowych) to epifity, które w naturze rosną wysoko w koronach drzew.

Kwiaty orchidei to niezwykły efekt ewolucji i przystosowania się do zapylania przez zwierzęta (głównie owady, ale także małe ptaki – np. kolibry). Zjawisko to nazywane jest zoogamią. Kwiaty wręcz zdumiewają i zachwycają bogactwem form. U wszystkich gatunków posiadają 6 płatków, z których jeden przekształcony jest w charakterystyczną warżkę. Pokryta jest ona różnymi wzorami i wypustkami – pełni ona funkcję „lądowiska” i „wabika” do słodkiego nektaru, ukrytego wewnątrz kwiatu. To, co dla zapalaczy jest obietnicą smakowitego posiłku, dla nas jest kwintesencją roślinnego piękna. Storczyki, jak żadne inne kwiaty na świecie, zachwycają i budzą pożądanie. Aż chciałoby się mieć je wszystkie!

Udomowione

Najbardziej popularnym i najłatwiej dostępnym domowym storczykiem jest falenopsis (Phalaenopsis), zwany ćmówką z uwagi na charakterystyczny kształt kwiatów, przypominających motyle. Jest on wszechobecny! Prawie 90% sprzedawanych storczyków to właśnie falenopsisy i prawie każdy rozpoczyna przygodę z orchideami właśnie od uprawy tego gatunku. Nie bez powodu! Ma on wszystko, czego potrzebuje idealna roślina domowa: niską cenę, niewygórowane wymagania, łatwość pielęgnacji, dużą tolerancję na zaniedbania i długą dekoracyjność.

Jednak (na szczęście) domowe storczyki to nie tylko falenopsisy. Ostatnio coraz popularniejsze i coraz łatwiej dostępne stają się inne rodzaje: dendrobium (Dendrobium), cymbidium (Cymbidium), wanda (Vanda), miltonia (Miltonia), sabotek (Paphiopedillum), katleja (Cattleya) i grupa odmian mieszańcowych cambria (Cambria).

Czy warto kupować storczyki w supermarkecie?

Wszystkie te gatunki i ich mieszańce (oraz wiele innych) można bez problemu kupić w większości supermarketów, w sklepach typu Dom i Ogród oraz centrach ogrodniczych. Choć wiele osób z dużą ostrożnością pochodzi do zakupów roślin w sklepach wielkopowierzchniowych, to jakość tych roślin bardzo często nie różni się od tych, które można dostać w sklepie ogrodniczym. Jeśli są odpowiednio pielęgnowane (w sklepie), to po przyniesieniu do domu będą na długo piękną ozdobą. Warto wybierać tylko osobniki zdrowe, o liściach, bez plam i przebarwień. Korzenie powinny być szarozielone, dość sztywne i jędrne. Lepiej wybierać rośliny, które większość kwiatów mają jeszcze w pąkach niż te w pełni rozkwitu.

Pielęgnacja

Storczyki tylko z pozoru są delikatne i bardzo kapryśne. Można je z powodzeniem uprawiać w domu, a nowe krzyżówki są doskonale do tego przystosowane. Choć ich dzicy „rodzice” pochodzą z najróżniejszych stref klimatycznych na Ziemi, to rośliny przystosowane do uprawy w doniczkach mają podobne upodobania. Każdy storczyk ma swoje kaprysy, jednak można wyróżnić ogólne zasady ich pielęgnacji.

Flower Council Holland

Stanowisko

Storczyki lubią stanowiska słoneczne, jednak światło musi być rozproszone. Warto więc doniczki ustawić z dala od nasłonecznionego okna, zwłaszcza latem. Temperatura pokojowa będzie odpowiednia do uprawy większości gatunków, jednak trzeba uważać na zimne przeciągi, których storczyki bardzo nie lubią. Ważne jest także zachowanie różnicy pomiędzy temperaturą dnia i nocy, gdyż pomaga zainicjować kwitnienia. Niezmiernie ważna jest także wilgotność powietrza! Storczyki (liście i korzenie) trzeba często zraszać miękką wodą (najlepiej destylowaną) i ścierać kurz z liści.

Flower Council Holland

Podłoże i doniczka
Nie mogą rosnąć w zwykłej ziemi do kwiatów! Potrzebują specjalnego podłoża do storczyków skomponowanego na bazie kory, które bez problemu można kupić w każdym sklepie ogrodniczym. Różni się ono składem, w zależności od tego, czy nasz storczyk jest epifitem, czy roślina naziemną, która może rosnąć w podłożu torfowym. Dodatkowo storczyk falenopsis powinien (ale nie jest to konieczne) rosnąć w przeźroczystej doniczce, aby jego korzenie mogły swobodnie z niej wychodzić. Niektóre gatunki, np. Vanda uprawiana jest zupełnie bez podłoża!

Podlewanie i nawożenie
Wbrew powszechnemu przekonaniu storczyki nie muszą mieć stale mokrego podłoża! Powinno one lekko przeschnąć pomiędzy podlewaniami. Ważne jest to szczególnie w przypadku epifitów. Doniczkę z falenopsisem warto włożyć raz na tydzień do naczynia z wodą (o temperaturze pokojowej) i zostawić w nim na 15 min, po to, by podłoże dobrze nasiąkło. Woda powinna być odstana i miękka, można wykorzystać wodę przegotowaną. Do nawożenia najlepiej zastosować wraz z podlewaniem specjalne odżywki w płynie. Częstotliwość nawożenia uzależniona jest od konkretnego nawozu danego producenta. Warto zapoznać się z etykietą! Najczęściej stosuje się nawożenie raz na dwa tygodnie w okresie wzrostu, a w czasie spoczynku nie nawozi się wcale.

Kwitnienie i spoczynek

Większość storczyków kwitnie raz w roku. Zazwyczaj można podziwiać piękne kwiaty od 6 do 10 tygodni. Tylko storczyk falenopsis kwitnie dłużej i częściej. Może kwitnąć nawet do 2-3 razy w roku, a kwiaty mogą pozostać na roślinie od 2 do 6 miesięcy. Po jego przekwitnięciu czekamy, aż pęd kwiatostanowy uschnie, ale nie zawsze tak się dzieje, bo na jego końcu może pojawić się nowy pąk kwiatowy. Gatunki posiadające na łodygach pseudobulwy, np. katleja, cymbidium, dendrobium muszą przejść okres spoczynku w chłodnym i ciemnym miejscu. Falenopsis nie przechodzi typowego okresu spoczynku, jednak po kwitnieniu przez jakiś czas może nie zawiązywać nowych kwiatów.

 

Leave a Reply